Najważniejsze informacje o odzysku danych

Odzysk danych obejmuje HDD, SSD SATA, NVMe M.2, pendrive, karty SD i microSD oraz macierze RAID. Diagnoza trwa 24-48 godzin od przyjęcia nośnika i jest bezpłatna przy zleceniu odzysku. Prace mechaniczne (wymiana głowic, dostęp do strefy serwisowej) wykonuję w komorze czystej klasy ISO 5. Jeśli odzysk się nie uda, nie płacisz za robociznę. Koszt ewentualnych części dawcy rozliczany jest oddzielnie — tylko gdy były użyte.

Mechanizmy awarii HDD — kiedy dane są do odratowania, a kiedy nie

Awaria głowic odczytujących — head crash i head stiction

Głowice odczytujące unoszą się nad powierzchnią plateru na odległości 3-5 nm przy obracającym się silniku. Przy upadku dysku może dojść do deformacji zawieszenia (HSA) lub bezpośredniego kontaktu głowic z powierzchnią.

Head stiction to sytuacja, w której głowice osiadają na platterach zamiast zaparkować na parking ramp. Może nastąpić przy wyłączonym dysku albo gdy dysk upadnie podczas pracy — plattery hamują się na głowicach. Silnik nie może uruchomić obrotu. Dysk wydaje wtedy dźwięk pikania, nie kliknięć. Po upadku dysk zawsze diagnozuję w komorze czystej — nie ma sensu próbować odczytać stanu zawieszenia przez podłączenie do PC-3000 bez otwarcia.

Head crash to zarysowanie powierzchni plateru przez głowicę przy obracającym się silniku. Ślad scratcha oznacza trwałe zniszczenie warstwy magnetycznej na całej zarysowanej powierzchni — tej straty nie da się cofnąć. W niektórych dyskach możliwe jest ograniczenie zakresu pracy głowic przez fizyczną modyfikację i odczytanie danych z nienaruszonej części plateru. Przy zdeformowanej głowicy każde żądanie I/O może spowodować lub powiększać już istniejący zapił — każdy przypadek wymaga oceny przed podjęciem jakichkolwiek działań.

Wymiana głowic odbywa się w komorze czystej ISO 5. Dyski dawcy dobieramy pod kątem zgodności rewizji microjog i preamp — różnice w tych parametrach mogą dyskwalifikować dawcę mimo identycznego oznaczenia modelowego. Po montażu odczytuję strefę SA i w razie potrzeby naprawiam uszkodzone moduły przez PC-3000 UDMA.

Awaria strefy serwisowej SA — firmware i translator LBA

Strefa serwisowa (Service Area, SA) to wewnętrzne ścieżki dysku HDD, gdzie zapisany jest firmware sterujący pracą nośnika: translator LBA, dane kalibracyjne głowic, moduł SMART. SA nie jest widoczna dla systemu operacyjnego ani standardowych narzędzi diagnostycznych.

Seagate: gdy moduły SA ulegną degradacji, dysk kręci się normalnie, ale BIOS go nie widzi — to BSY state. Typowe uszkodzone moduły SA to uszkodzony translator, SMART, a przy dyskach SMR — MCMT. Przyczyną nie jest żadna aktualizacja systemu ani firmware płyty głównej — to degradacja wewnętrznych obszarów nośnika, gdzie firmware dysku jest fizycznie zapisany. Diagnoza i naprawa przez PC-3000 UDMA możliwa bez otwierania dysku. Część dysków Seagate ma jednak równocześnie uszkodzone głowice lub stiction — diagnoza rozstrzyga, co jest źródłem problemu.

WD: częste problemy to uszkodzenia SA i slow responding — wolno reagujący nośnik, który może być też niewidoczny lub klikający pod komputerem. Zdarza się uszkodzenie pojedynczej głowicy lub całego zestawu HSA. Przy pojedynczej głowicy możliwy odzysk częściowy lub pełny, jeśli stan powierzchni magnetycznych na to pozwala. Awaria ROM (układu na PCB zawierającego parametry kalibracji) zdarza się bardzo rzadko — głównie po przepięciach. Gdy wystąpi, dysk nie może się skalibrować i nie uzyskuje dostępu do SA. Przepisanie ROM możliwe programatorami SVOD lub Revelprog. Jeśli PCB jest usmażone — wymiana elektroniki. Jeśli poleciały TVS — wymiana TVS, prosta naprawa.

Toshiba/Hitachi: awarie translatora SA diagnozuje PC-3000 Express. Seria Toshiba MQ04 (SMR) trafia do laboratorium z uszkodzonymi głowicami po upadkach. Stare nośniki Hitachi z serii HTS i HDS mają tendencję do degradacji głowic i powierzchni magnetycznych — odzysk bywa niemożliwy bez wymiany głowic, a i po wymianie nie zawsze udaje się uzyskać pełny zestaw plików.

Awaria translatora FTL w SSD i NVMe

FTL (Flash Translation Layer) to warstwa oprogramowania kontrolera SSD, która mapuje adresy logiczne LBA na fizyczne bloki NAND. Bez działającego translatora dysk nie może zlokalizować żadnych danych — stąd widoczność w BIOSie z pojemnością 0 MB albo brak widoczności w ogóle.

Awaria FTL wynika z degradacji komórek NAND w obszarach, gdzie zapisany jest firmware nośnika. Objaw bywa nieprzewidywalny: dysk działał wieczorem, rano nie wstaje. BSOD, zamrożenie ekranu, restart — i brak systemu. Żadna aktualizacja BIOS płyty głównej nie powoduje awarii FTL.

W niektórych przypadkach, gdy kontroler i kombinacja firmware/typ NAND są obsługiwane, możliwa jest odbudowa translatora z obszarów NAND przy użyciu trybu technologicznego PC-3000 lub MRT. Dotyczy m.in. kontrolerów Phison (E7, E8, E12, E13T, E16, E18, E19T, E21, E21T, E25, E26) oraz Silicon Motion (SM2258, SM2258H, SM2258XT, SM2259XT, SM2260, SM2263, SM2263EN, SM2263XT, SM2267, SM2267XT). Ten sam dysk w innej rewizji firmware może być obsługiwany lub nie — dużo zależy od konkretnej kombinacji. Samsung 860 EVO z kontrolerem S4LN062 nie jest obsługiwany przez PC-3000 w trybie technologicznym.

Kiedy samodzielne próby odzysku niszczą nośnik

To jest sekcja, którą piszę nie jako zbiór zakazów, ale jako opis tego, co dzieje się w środku nośnika gdy podejmujesz określone działania.

Klikający HDD i uruchomiony Recuva: oprogramowanie do odzysku logicznego wysyła do dysku żądania I/O. Jeśli zawieszenie głowic jest zdeformowane po upadku, każde takie żądanie może skutkować fizycznym kontaktem głowicy z platterem. Warstwa magnetyczna trwale znika z zarysowanych ścieżek — tych danych nie da się już odczytać żadną metodą. Nie chodzi o to, że „nie wolno” — chodzi o to, że mechanicznie tak to działa.

SSD niewidoczny w BIOSie (0 MB) i uruchomiony TestDisk: gdy kontroler nie ma połączenia z NAND z powodu awarii FTL, żadne oprogramowanie działające przez interfejs systemu operacyjnego nic nie nadpisze — bo dysk po prostu nie odpowiada na żądania zapisu. TestDisk ani R-Studio nie zniszczą danych na takim dysku. Natomiast uruchomienie narzędzi serwisowych producenta — MPTool i podobnych — zeruje zawartość NAND bezpowrotnie. To realne zagrożenie, bo „narzędzia do naprawy pendrive’ów” są łatwo dostępne w sieci.

Format SSD: operacja formatu wysyła do kontrolera komendę TRIM dla wszystkich sektorów. Garbage collection oznacza bloki NAND jako dostępne do nadpisania i przy kolejnych zapisach zeruje ich zawartość. Możliwość odzysku po formacie zależy od stopnia zapełnienia dysku — im więcej wolnego miejsca było przed formatem, tym większa szansa że dane jeszcze nie zostały nadpisane przez GC. Wyłącz dysk, nie zapisuj na niego nic, wyślij do laboratorium.

Jakim sprzętem odzyskuję dane

Co zrobić gdy dysk nie jest wykrywany przez BIOS

Trzy najczęstsze przyczyny braku wykrycia to: awaria translatora FTL (SSD/NVMe — brak widoczności lub 0 MB), awaria SA/BSY state (HDD Seagate — dysk kręci się, BIOS milczy) oraz uszkodzenie mechaniczne lub elektroniki PCB (HDD — brak jakiegokolwiek sygnału życia, czasem zapach spalenizny). Pierwsza i druga przyczyna nie oznaczają fizycznego zniszczenia danych. Trzecia wymaga oceny po otwarciu lub wymianie elektroniki. Wyłącz nośnik, nie podłączaj go ponownie, zapakuj w torebkę antystatyczną i wyślij paczką InPost na paczkomat TYC41M w Tychach.

Obsługiwane dzielnice i klienci biznesowi

Zlecenia z Torunia obsługuję wysyłkowo. Klientów stacjonarnych przyjmuję w Tychach — dla klientów biznesowych z dużą ilością nośników możliwy odbiór do uzgodnienia telefonicznie.

Klienci biznesowi z Torunia, którzy zlecają odzysk danych: biura rachunkowe (utrata ksiąg z HDD zewnętrznego), kancelarie prawne (dokumentacja na SSD NVMe), agencje graficzne i fotograficzne (surowe pliki RAW na dyskach NAS), firmy deweloperskie i działy IT (awarie macierzy RAID 5/6 po wypadnięciu dysków). Dla firm wystawiam fakturę VAT.

Ile kosztuje odzysk danych

Ostateczna cena zależy od stanu nośnika i ustala się ją po bezpłatnej diagnozie. Poniższe wartości to orientacyjne przedziały — ceny aktualne na 06.2026, szczegóły: jkrecovery.pl/cennik/

Typ nośnika	Przypadek	Cena orientacyjna
HDD / SSD / pendrive	Odzysk logiczny, uszkodzony system plików, skasowane pliki	od 600 zł brutto
HDD (Seagate, WD, Toshiba)	Naprawa firmware, uszkodzenia SA, BSY state	od 1900 zł brutto
SSD SATA (Phison, SM)	Awaria translatora FTL, SATAFIRM, BSY state, 0 MB	od 1500 zł brutto
NVMe (Phison, SM)	Awaria translatora FTL, brak wykrycia w BIOSie	od 1900 zł brutto
HDD	Wymiana głowic w komorze czystej ISO 5	od 1900 zł brutto + dawca
HDD	Uszkodzenie powierzchni plateru (head crash)	od 3500 zł brutto + dawca
Pendrive / karta SD / microSD	Chip-off NAND + rekonstrukcja VNR	od 2000 zł brutto
NAS / serwer RAID	Odbudowa macierzy, odzysk logiczny	od 1100 zł brutto / dysk

Dyski które trafiły do nas z Torunia (zlecenia 06.2024–05.2026)

Poniżej kilka modeli nośników, które trafiły do laboratorium z Torunia i okolic w podanym okresie. Każdy opis to schemat awarii oparty na realnym typie zlecenia — bez danych osobowych.

Model	Objaw	Diagnoza PC-3000	Wynik
Seagate ST4000DM004 4TB	Dysk kręci się, BIOS nie widzi, cisza — BSY state	Uszkodzony translator SA i moduł SMART — naprawa przez PC-3000 UDMA bez otwierania dysku	Pełny odzysk danych
Crucial MX500 1TB (SM2258H)	Dysk podłączony — komputer zamarza, po restarcie 0 MB w BIOSie	Awaria translatora FTL — degradacja obszarów NAND firmware; odbudowa translatora w trybie technologicznym PC-3000	Odzysk dokumentów i zdjęć — 98% danych
WD WD10SPZX 1TB Blue	Klikanie po upadku, brak wykrycia w BIOSie	Zdeformowane zawieszenie HSA — wymiana głowic w komorze ISO 5, naprawa SA po wymianie	Odzysk dokumentów i zdjęć

Osobna uwaga dla SSD z kontrolerami Phison i Silicon Motion: odzysk po operacji TRIM jest w niektórych przypadkach możliwy. TRIM nie kasuje danych fizycznie — zwraca 0x00 na poziomie logicznym, ale komórki NAND mogą pozostawać fizycznie sprawne. Szansa zależy od stopnia zapełnienia dysku w chwili formatowania lub usunięcia plików — im mniej wolnego miejsca było na dysku, tym mniejsze ryzyko, że garbage collection zdążył już nadpisać dane. PC-3000 i MRT umożliwiają w niektórych przypadkach odbudowę translatora z obszarów NAND i odczytanie poprzedniej wersji mapowania.

Dlaczego SSD pokazuje 0 MB w BIOSie?

Najczęściej to awaria translatora FTL, a nie fizyczne zniszczenie komórek NAND. Kontroler przechodzi w tryb serwisowy z powodu degradacji obszarów NAND, gdzie zapisany jest firmware dysku. BIOS widzi urządzenie, ale nie może odczytać pojemności. W wielu przypadkach komórki NAND z danymi użytkownika są fizycznie nienaruszone. Dla kontrolerów Phison i Silicon Motion diagnoza przez PC-3000 lub MRT pozwala ocenić, czy odbudowa translatora jest możliwa — od 1500 zł brutto (SSD SATA) lub od 1900 zł brutto (NVMe).

Co oznacza SATAFIRM S11 w BIOSie?

SATAFIRM S11 to nazwa, którą dysk z kontrolerem Phison prezentuje w BIOSie zamiast własnej nazwy modelu. Oznacza przejście kontrolera w tryb serwisowy na skutek awarii translatora FTL. Dane użytkownika na komórkach NAND są w wielu przypadkach fizycznie obecne. Tryb technologiczny PC-3000 i MRT umożliwia w niektórych przypadkach odbudowę translatora z obszarów NAND i odczytanie danych. Nie uruchamiaj narzędzi serwisowych producenta (MPTool) — zerują NAND bezpowrotnie.

Czy po TRIM da się odzyskać dane z SSD?

Zdarza się, że tak — ale zależy to od stopnia zapełnienia dysku i obsługiwanego kontrolera. TRIM nie kasuje danych fizycznie — zwraca 0x00 na poziomie logicznym, natomiast fizyczne komórki NAND mogą pozostawać nienaruszone. Garbage collection zeruje komórki dopiero gdy dysk potrzebuje wolnych bloków do zapisu. Im dysk był bardziej zapełniony przed formatem, tym mniej czasu mija zanim GC nadpisze dane. Wyłącz dysk i nie zapisuj nic — każdy nowy zapis zmniejsza szansę na odzysk.

Czy klikający dysk twardy można uruchamiać?

Nie. Klikanie to najczęściej sygnał uszkodzonych głowic lub zdeformowanego zawieszenia HSA. Każde żądanie I/O wysłane przez system operacyjny lub oprogramowanie do odzysku trafia do kontrolera, który próbuje wykonać operację przez fizyczny ruch głowic. Jeśli zawieszenie jest zdeformowane, głowica może zetknąć się z powierzchnią plateru — zarysowanie jest nieodwracalne. Wyłącz dysk. Nie uruchamiaj go ponownie. Wyślij do laboratorium.

Czy brak wykrycia SSD przez BIOS oznacza utratę danych?

Nie zawsze. Brak widoczności w BIOSie najczęściej wynika z awarii translatora FTL — kontroler nie może załadować mapowania i nie odpowiada na komendy systemu. To nie to samo co fizyczne zniszczenie komórek NAND. Dla kontrolerów obsługiwanych przez tryb technologiczny PC-3000 lub MRT diagnoza pozwala ocenić stan NAND i możliwość odbudowy translatora. Wyjątek: jeśli PCB SSD jest mechanicznie uszkodzone lub widoczny zapach spalenizny — to osobna kategoria awarii.

Ile trwa odzysk danych z SSD?

Diagnoza zajmuje 24-48 godzin od przyjęcia nośnika. Odzysk logiczny (sprawny nośnik, skasowane pliki, uszkodzony system plików) — zwykle 1-3 dni robocze. Odbudowa translatora FTL w trybie technologicznym PC-3000 — 2-5 dni roboczych, zależnie od stanu NAND i kombinacji firmware/kontroler. Chip-off kart pamięci lub pendrive’ów z rekonstrukcją VNR — 3-7 dni roboczych. Tryb EXPRESS jest dostępny jako osobna, dodatkowo płatna procedura — szczegóły telefonicznie: 510 488 555.

Co to jest Service Area (SA) w dysku twardym?

Service Area to wewnętrzne ścieżki HDD z firmware dysku — niewidoczne dla systemu operacyjnego. Zawiera translator LBA (mapowanie adresów logicznych na fizyczne sektory), dane kalibracyjne głowic i moduł SMART. Gdy moduły SA ulegną degradacji, dysk może kręcić się normalnie, ale nie być widoczny w BIOSie albo pokazywać błędną pojemność. PC-3000 UDMA i Express odczytują SA bezpośrednio i umożliwiają naprawę uszkodzonych modułów — bez konieczności otwierania dysku w komorze czystej, o ile głowice są sprawne.

Dlaczego nie wolno używać MPTool przy awarii SSD?

MPTool i podobne narzędzia serwisowe producentów flash zerują zawartość komórek NAND bezpowrotnie. Narzędzia te są projektowane do produkcji i naprawy nośników — ich działanie polega na niskopoziomowym formatowaniu całego układu NAND. Po uruchomieniu MPTool na dysku z awarią FTL dane znikają trwale, nawet jeśli wcześniej były fizycznie obecne i możliwe do odbudowy przez PC-3000. To nie jest teoretyczne ryzyko — w laboratorium widziałem nośniki po MPTool, gdzie jedyne co można potwierdzić, to że dane już nie istnieją.

FAQ — odzysk danych Toruń

Jak wysłać dysk z Torunia do laboratorium w Tychach?

Najprościej przez InPost — paczkomat TYC41M stoi przy ul. Grota Roweckiego w Tychach, tej samej co laboratorium. Dysk zapakuj w antystatyczną folię bąbelkową lub torbę antystatyczną, następnie w karton z wypełnieniem. HDD po upadku nie stawiaj pionowo — pozycja leżąca zmniejsza ryzyko dalszego przemieszczenia elementów mechanicznych. Do paczki dołącz krótki opis objawu i numer telefonu. Po odebraniu informuję SMS lub telefonicznie — diagnoza 24-48 godzin. Wysyłkę zwrotną z danymi na nośniku organizuję na koszt klienta lub mogę dołączyć do wyceny.

Ile kosztuje odzysk danych z HDD?

Odzysk logiczny (skasowane pliki, formatowanie, utracona partycja, uszkodzony system plików) — od 600 zł brutto. Naprawa strefy serwisowej SA przy BSY state lub braku wykrycia w BIOSie — od 1900 zł brutto. Wymiana głowic odczytujących w komorze czystej ISO 5 — od 1900 zł brutto plus koszt dysku dawcy. Uszkodzenie powierzchni plateru (head crash z widocznym zarysowaniem) — od 3500 zł brutto plus dawca. Ostateczna cena po bezpłatnej diagnozie. Ceny aktualne na 06.2026, szczegóły: jkrecovery.pl/cennik/

Czy Seagate z BSY state ma szansę na odzysk bez otwierania dysku?

W części przypadków tak. BSY state w dyskach Seagate wynika z degradacji modułów SA — translatora, SMART lub przy dyskach SMR modułu MCMT. PC-3000 UDMA umożliwia dostęp do SA i naprawę uszkodzonych modułów bez otwierania obudowy dysku, o ile głowice i silnik są sprawne. Część dysków Seagate trafia jednak z jednoczesnym uszkodzeniem głowic lub stiction — diagnoza w komorze czystej rozstrzyga, co jest źródłem problemu i czy otwieranie jest konieczne. Nie ma możliwości oceny tego zdalnie.

Dlaczego zamrażanie dysku HDD nie pomaga w odzysku danych?

Zamrażanie dysku to mit, który pochodzi z lat 90., kiedy część dysków miała problem z rozszerzalnością termiczną łożysk. We współczesnych dyskach HDD chłodzenie nie rozwiązuje żadnego z typowych powodów awarii: nie naprawia uszkodzonych modułów SA, nie prostuje zdeformowanego zawieszenia głowic i nie usuwa scratchy z plattera. Kondensacja pary wodnej po wyjęciu z zamrażarki może za to uszkodzić elektronikę PCB lub spowodować stiction. Nie zamrażaj dysku — wyślij go do laboratorium w stanie w jakim jest.

Czy odzysk danych z zaszyfrowanego dysku jest możliwy?

Zależy od typu szyfrowania i od tego, czy dysponujesz kluczem lub hasłem. Szyfrowanie programowe BitLocker lub VeraCrypt: jeśli znasz hasło lub klucz odzysku, odzysk jest możliwy po fizycznym przywróceniu dostępu do nośnika. Szyfrowanie sprzętowe AES w kontrolerze SSD (np. samoszyfrujące dyski TCG Opal): klucz jest przechowywany w kontrolerze — chip-off NAND jest bezużyteczny, bo surowe dane są zaszyfrowane. W takich przypadkach kluczowe jest zachowanie sprawności kontrolera. Każdy przypadek z szyfrowaniem wymaga indywidualnej oceny — zadzwoń na 510 488 555 przed wysyłką.