Najważniejsze informacje o odzysku danych

Obsługuję HDD (wszystkie pojemności i producenci), SSD SATA, NVMe M.2, pendrive, karty SD i microSD oraz macierze RAID i NAS. Diagnoza trwa 24-48h i jest bezpłatna przy zleceniu odzysku. Prace mechaniczne — wymiana głowic HSA, czyszczenie plateru — wykonuję w komorze czystej klasy ISO 5. Jeśli odzysk się nie powiedzie, nie płacisz za robociznę. Koszt ewentualnych części dawcy jest rozliczany oddzielnie.

Mechanizmy awarii HDD — kiedy dane są do odratowania, a kiedy nie

Awaria głowic odczytujących — head crash i head stiction

Głowice unoszą się nad powierzchnią plateru na wysokości 3-5 nm podczas pracy dysku. Upadek — nawet z niskiej wysokości — może zdeformować zawieszenie HSA (Head Stack Assembly) lub spowodować bezpośredni kontakt głowicy z platterem.

Head stiction to sytuacja, gdy głowice osiadają na platterach zamiast zaparkować na parking ramp. Zdarza się przy wyłączonym dysku lub gdy dysk upadnie podczas pracy — plattery hamują się wtedy na głowicach. Silnik nie może uruchomić obrotu. Objaw: dysk pika przy starcie, nie kliknięcia. Każda próba uruchomienia go na zwykłym komputerze grozi trwałym zarysowaniem powierzchni.

Head crash to zarysowanie powierzchni plateru przy obracającym się silniku. Ślad scratcha oznacza trwałe zniszczenie warstwy magnetycznej na całej zarysowanej powierzchni — tych danych nie da się odzyskać. W niektórych dyskach możliwe jest fizyczne ograniczenie zakresu pracy głowic i odczytanie danych z nienaruszonej części plateru. Przy zdeformowanej głowicy każde żądanie I/O może spowodować lub powiększyć istniejący zapił. Każdy przypadek wymaga diagnozy w komorze czystej ISO 5 — nie ma oceny stanu głowic przez PC-3000 bez otwarcia obudowy.

Wymiana głowic: dopasowuję rewizję microjog i preamp dawcy do konkretnego egzemplarza. Dyski dawcy o innej wersji preamp lub microjog nie nadają się — wymiana bez tego dopasowania kończy się brakiem dostępu do strefy serwisowej SA.

Awaria strefy serwisowej SA — firmware i translator LBA

Strefa serwisowa (Service Area) to wewnętrzne ścieżki dysku zawierające moduły firmware: translator LBA, dane kalibracyjne, SMART, listy defektów. Awaria SA nie wymaga otwierania dysku — diagnostyka i naprawa odbywa się przez PC-3000 UDMA lub PC-3000 Express.

Seagate: typowe uszkodzone moduły SA to translator, SMART, a przy dyskach SMR dodatkowo MCMT. Dysk kręci się, BIOS go nie widzi (BSY state, 0 LBA). Odbudowa SA przez PC-3000 UDMA bez otwierania dysku. Część dysków Seagate ma równocześnie uszkodzone głowice lub stiction — diagnoza zawsze to weryfikuje.

WD: najczęstsze problemy to uszkodzone SA, slow responding (wolno reagujący nośnik) oraz uszkodzona pojedyncza głowica lub cały zestaw HSA. Przy uszkodzeniu jednej głowicy odzysk częściowy lub pełny jest możliwy, jeśli stan powierzchni magnetycznych na to pozwala. Awaria ROM zdarza się rzadko — głównie po przepięciach. Gdy wystąpi, dysk nie może się skalibrować i nie uzyskuje dostępu do SA. Do przepisania ROM używam programatorów SVOD lub Revelprog. Jeśli spalony jest cały PCB — wymiana elektroniki. Jeśli wyleciały tylko TVS — naprawa jest prosta i niedroga.

Toshiba/Hitachi: awarie translatora SA diagnozuje PC-3000 Express. Seria MQ04 (SMR) trafia często z uszkodzonymi głowicami po upadkach. Stare Hitachi HTS i HDS — degradacja głowic i powierzchni jest tu częstym problemem, który wyklucza pełny odzysk bez wymiany HSA.

Awaria translatora FTL w SSD i NVMe

FTL (Flash Translation Layer) mapuje adresy logiczne LBA na fizyczne bloki NAND. Gdy FTL ulega awarii wskutek degradacji komórek NAND w obszarach gdzie zapisany jest firmware, dysk staje się niewidoczny w BIOSie lub pokazuje 0 MB. Komórki NAND z danymi użytkownika są w wielu przypadkach fizycznie sprawne.

Tryb technologiczny PC-3000 i MRT: w niektórych przypadkach — gdy dany kontroler, typ pamięci NAND oraz wersja firmware są obsługiwane — możliwa jest odbudowa translatora z obszarów NAND. Dotyczy m.in. kontrolerów Phison (E7, E8, E12, E13T, E16, E18, E19T, E21, E21T, E25, E26) i Silicon Motion (SM2258, SM2258H, SM2258XT, SM2259XT, SM2260, SM2263, SM2263EN, SM2263XT, SM2267, SM2267XT). Dużo zależy od konkretnej kombinacji wersji translatora, firmware i typu NAND — dysk identyczny modelowo może być obsługiwany w jednej rewizji, a nie w innej.

Kingston A2000 1TB (SM2263EN): typowy objaw to brak wykrycia po nagłym wyłączeniu, 0 LBA — SM2263EN jest obsługiwany w trybie technologicznym. Patriot P400 1TB (Phison E19T): dysk wykrywany, 0 MB, SMART niedostępny — E19T na liście obsługiwanych kontrolerów Phison. Kingston KC3000 2TB (Phison E18): brak dysku w BIOSie po zawieszeniu komputera — E18 obsługiwany, jednak KC3000 ma specyficzną budowę i możliwa jest naprawa, nie standardowa odbudowa translatora.

Samsung 970 EVO Plus (S4LT033): brak wsparcia PC-3000. Diagnoza możliwa, ale procedura odzysku jest inna — ustalana indywidualnie.

Kiedy samodzielne próby odzysku niszczą nośnik

Trzy scenariusze, które regularnie komplikują odzysk lub czynią go niemożliwym:

Klikający HDD z uruchomionym Recuva lub R-Studio. Oprogramowanie wysyła żądania I/O do dysku. Jeśli zawieszenie HSA jest zdeformowane wskutek upadku, każde takie żądanie może spowodować lub powiększyć scratch na powierzchni plateru. Scratcha nie da się cofnąć.

SSD niewidoczny w BIOSie z uruchomionym TestDisk. Jeśli dysk ma 0 MB i nie jest widoczny, kontroler nie ma połączenia z NAND — żadne oprogramowanie logiczne nic nie nadpisze i nic nie odzyska. Natomiast użycie MPToola lub podobnych narzędzi serwisowych producenta bezpowrotnie niszczy dane przez nadpisanie obszarów NAND. To jest nieodwracalne.

Format SSD i TRIM. Po formacie garbage collection oznacza bloki NAND jako dostępne do nadpisania. Im bardziej zapełniony dysk przed formatem, tym więcej danych może być jeszcze dostępnych przez wcześniejsze wersje translatora — ale okno się zamyka z każdym kolejnym zapisem.

Wyłącz dysk. Nie uruchamiaj. Wyślij do laboratorium.

Jakim sprzętem odzykuję dane

Co zrobić gdy dysk nie jest wykrywany przez BIOS

Brak wykrycia dysku w BIOSie może mieć trzy różne przyczyny wymagające innych procedur. Po pierwsze: awaria translatora FTL w SSD — dysk może być nadal wykrywalny przez PC-3000, dane na NAND nienaruszone. Po drugie: uszkodzona SA w HDD — dysk kręci się, ale nie przechodzi inicjalizacji. Po trzecie: spalony PCB lub TVS — dysk zupełnie martwy elektrycznie.

W każdym przypadku: nie podłączaj dysku ponownie do komputera, nie instaluj żadnego oprogramowania diagnostycznego, nie wkładaj do innego komputera. Zapakuj dysk w oryginalne opakowanie lub bąbelkową folię, wyślij przez paczkomat InPost na TYC41M, Tychy. Diagnoza 24-48h. Wynik — telefonicznie lub mailowo.

Obsługiwane dzielnice i klienci biznesowi

Wysyłka działa z całego Świnoujścia i okolicznych miejscowości. Paczkomat InPost wychodzący lub przyjmujący jest dostępny w większości rejonów: