## Najważniejsze informacje o odzysku danych

Odzyskuję dane z HDD, SSD SATA, NVMe M.2, pendrive, kart SD i microSD oraz macierzy RAID. Diagnoza trwa 24-48h i jest bezpłatna przy zleceniu odzysku. Wszystkie prace wykonuję we własnym laboratorium w Tychach, bez outsourcingu. Wymiana głowic HDD odbywa się w komorze czystej klasy ISO 5. Jeśli odzysk danych okaże się niemożliwy, nie płacisz za robociznę. Części dawcy rozliczane są oddzielnie.

## Mechanizmy awarii HDD — kiedy dane są do odratowania, a kiedy nie

### Awaria głowic odczytujących — head crash i head stiction

Głowice odczytujące unoszą się nad powierzchnią plateru na odległości kilku nanometrów. Upadek dysku może zdeformować zawieszenie głowic (HSA — Head Stack Assembly) lub doprowadzić do bezpośredniego kontaktu głowicy z powierzchnią.

Head stiction to sytuacja, w której głowice osiadają na platterach zamiast parkować na parking ramp. Może do tego dojść przy wyłączonym dysku albo gdy dysk upadnie podczas pracy — plattery hamują się wtedy na głowicach. Silnik nie może uruchomić obrotu. Objawem jest dźwięk pikania, nie kliknięć. Każdy taki przypadek wymaga otwarcia w komorze czystej ISO 5 — nie ma możliwości oceny stanu zawieszenia przez PC-3000 przed otwarciem.

Head crash to zarysowanie powierzchni plateru przy obracającym się silniku. Ślad scratcha oznacza trwałe zniszczenie warstwy magnetycznej na zarysowanym obszarze — tych danych nie ma już jak odczytać. W niektórych dyskach możliwe jest ograniczenie zakresu pracy głowic przez fizyczną modyfikację i odczytanie danych z nienaruszonej części plateru. Przy zdeformowanym ramieniu głowic każde żądanie I/O może spowodować lub powiększyć już istniejący zapił — dlatego klikającego dysku nie podłącza się ponownie do komputera.

Wymiana głowic odbywa się w komorze ISO 5. Dobór dawcy wymaga dopasowania rewizji microjog i preamp — dysk identyczny modelowo może mieć odmienną wersję i nie nadawać się jako dawca. Po wymianie HSA odczytuję strefę serwisową SA przez PC-3000 UDMA i w razie potrzeby zabezpieczam jej aktualny stan.

### Awaria strefy serwisowej SA — firmware i translator LBA

Strefa serwisowa (Service Area) to zbiór modułów firmware zapisanych na wewnętrznych ścieżkach dysku, niewidocznych dla systemu operacyjnego. Zawiera m.in. translator LBA mapujący adresy logiczne na fizyczne położenie danych, dane kalibracyjne i SMART. Uszkodzenie SA skutkuje tym, że dysk obraca się, ale BIOS go nie widzi lub raportuje 0 LBA.

W dyskach Seagate typowe uszkodzone moduły SA to translator i SMART, a przy dyskach SMR — moduł MCMT. Diagnoza i odbudowa przez PC-3000 UDMA bez otwierania dysku. Część dysków Seagate ma jednak uszkodzone głowice lub stiction równolegle z problemem SA — obie rzeczy trzeba sprawdzić oddzielnie.

W dyskach WD częstym problemem jest uszkodzone SA, slow responding (wolno reagujący nośnik) lub uszkodzona pojedyncza głowica bądź cały zestaw HSA. Przy uszkodzonej jednej głowicy możliwy jest odzysk częściowy lub pełny, jeśli stan powierzchni magnetycznych na to pozwala. Awaria ROM w WD zdarza się bardzo rzadko, głównie po przepięciach — gdy wystąpi, dysk nie może się skalibrować i nie uzyskuje dostępu do SA. Przepisanie ROM wykonuję programatorem SVOD lub Revelprog. W Seagate i Toshiba ROM nie da się odbudować.

Toshiba i Hitachi: awarie translatora SA diagnozuje PC-3000 Express. Seria Toshiba MQ04 (SMR) trafia do laboratorium głównie z uszkodzonymi głowicami po upadkach. Stare nośniki Hitachi (seria HTS, HDS) mają tendencję do degradacji głowic i powierzchni magnetycznych — w takich przypadkach pełny odzysk bez wymiany głowic jest często niemożliwy.

### Awaria translatora FTL w SSD i NVMe

FTL (Flash Translation Layer) to warstwa oprogramowania w kontrolerze SSD, która mapuje adresy logiczne LBA na fizyczne bloki NAND. Gdy translator ulega uszkodzeniu wskutek degradacji komórek NAND, kontroler nie potrafi zlokalizować danych i dysk staje się niewidoczny w BIOSie lub raportuje pojemność 0 MB.

W wielu przypadkach komórki NAND z danymi pozostają fizycznie sprawne. Dla obsługiwanych kontrolerów — Phison (E7, E8, E12, E13T, E16, E18, E19T, E21, E21T, E25, E26) i Silicon Motion (SM2258, SM2258H, SM2258XT, SM2259XT, SM2260, SM2263, SM2263EN, SM2263XT, SM2267, SM2267XT) — PC-3000 i MRT umożliwiają odbudowę translatora z obszarów NAND. Dużo zależy od konkretnej kombinacji wersji translatora, firmware i typu NAND — dysk identyczny modelowo może być obsługiwany w jednej rewizji, a nie w innej. Diagnoza pozwala to ocenić.

Dyski z kontrolerami Samsung (S4LV003, S4LN062) nie mają wsparcia PC-3000 w trybie technologicznym — dla 860 EVO czy 980 PRO każdy przypadek diagnozuję indywidualnie. Chip-off SSD i NVMe nie jest opcją — szyfrowanie AES-256 realizowane sprzętowo w kontrolerze sprawia, że odczyt surowych komórek NAND jest bezużyteczny bez klucza w kontrolerze.

## Kiedy samodzielne próby odzysku niszczą nośnik

Trzy scenariusze, które kończą się trwałą utratą danych:

Klikający HDD i uruchomione oprogramowanie do odzysku. Recuva, TestDisk czy R-Studio wysyłają żądania I/O do dysku. Jeśli zawieszenie głowic jest zdeformowane w wyniku upadku, każde takie żądanie może spowodować nieodwracalne uszkodzenia powierzchni magnetycznej plateru. Danych z zarysowanej ścieżki nie da się odczytać już nigdy.

SSD z uszkodzonym FTL i narzędzia serwisowe producenta. Gdy dysk jest niewidoczny lub ma 0 MB pojemności, kontroler nie ma połączenia z NAND — TestDisk ani Recuva niczego nie nadpiszą. Natomiast uruchomienie narzędzi niskopoziomowych typu MPTool (narzędzia serwisowe producentów kontrolerów) wykonuje operacje niskopoziomowe, które niszczą dane bezpowrotnie i są nieodwracalne.

Format SSD i TRIM. Po formacie system operacyjny wysyła polecenie TRIM do kontrolera. Garbage collection oznacza bloki NAND jako dostępne do nadpisania i zaczyna je zerować. Szansa na odzysk maleje proporcjonalnie do stopnia zapełnienia dysku nową zawartością — nie zależy od czasu, lecz od ilości nadpisanych bloków.

Zasada jest prosta: wyłącz dysk, nie uruchamiaj ponownie, wyślij do laboratorium przez paczkomat.

## Jakim sprzętem odzyskuję dane

## Co zrobić gdy dysk nie jest wykrywany przez BIOS

Brak wykrycia w BIOSie to trzy różne scenariusze z różnym rokowaniem. W SSD i NVMe najczęstszą przyczyną jest uszkodzony translator FTL — dysk jest martwy dla systemu, ale komórki NAND z danymi w wielu przypadkach są sprawne. W HDD przyczyną może być uszkodzona SA (dysk obraca się, nie odpowiada), problem z PCB lub zawieszenie głowic. Przy dysku zupełnie martwym, bez żadnego sygnału, sprawdzam najpierw TVS diody na PCB — to prosta naprawa. Jeśli PCB jest usmażone, wymiana elektroniki. Żaden z tych scenariuszy nie jest diagnozowalny bez podłączenia do PC-3000.

Nie uruchamiaj dysku wielokrotnie. Nie używaj narzędzi serwisowych producenta. Wyślij przez paczkomat InPost do TYC41M w Tychach.

## Obsługiwane dzielnice i klienci biznesowi z okolic Puławy

Z okolic Puławy trafiają do mnie zlecenia od biur rachunkowych, kancelarii prawnych, agencji marketingowych, działów IT firm produkcyjnych oraz od instytucji badawczych. Odzysk danych z serwerów NAS i macierzy RAID wyceniam po diagnozie każdego dysku oddzielnie — od 600 zł za dysk za diagnostykę, od 1100 zł brutto za dysk za odzysk logiczny. Wszystkie prace wykonuję we własnym laboratorium, bez podzlecania.

## Ile kosztuje odzysk danych

Poniżej ceny orientacyjne. Ostateczna kwota wynika z diagnozy — podaję ją przed przystąpieniem do prac. Diagnoza jest bezpłatna przy zleceniu odzysku. Opłata 250 zł brutto pobierana jest wyłącznie gdy diagnoza wykaże możliwość odzysku, a klient zdecyduje się nie zlecać dalszych prac. Ceny aktualne na 06.2026, szczegóły: jkrecovery.pl/cennik/.

Typ nośnika	Przypadek	Cena orientacyjna
HDD / SSD / pendrive	Odzysk logiczny, uszkodzony system plików, skasowane pliki	od 600 zł brutto
HDD (Seagate, WD, Toshiba)	Naprawa strefy serwisowej SA, translator, BSY state	od 1900 zł brutto
SSD SATA (Phison, Silicon Motion)	Odbudowa translatora FTL, SATAFIRM, 0 MB, dysk niewidoczny	od 1500 zł brutto
NVMe M.2 (Phison, Silicon Motion)	Odbudowa translatora FTL, brak wykrycia, błędna pojemność	od 1900 zł brutto
HDD	Wymiana głowic HSA w komorze czystej ISO 5	od 1900 zł brutto + koszt dawcy
HDD	Uszkodzenie powierzchni plateru (scratch)	od 3500 zł brutto + koszt dawcy
Pendrive / karta SD / microSD	Chip-off NAND	od 2000 zł brutto
NAS / serwer (RAID)	Odbudowa macierzy, odzysk logiczny	od 1100 zł brutto / dysk

## Dyski które trafiły do nas z Puławy (zlecenia 06.2024–05.2026)

Poniżej modele z rzeczywistych zleceń. Każdy przypadek to inny mechanizm awarii — dlatego nie oceniam szans przed diagnozą.

WD Green SATA 240GB (Silicon Motion SM2258XT). Typowy objaw: Keep BSY state, dysk pojawia się w BIOSie na chwilę i znika. SM2258XT obsługiwany przez PC-3000 i MRT w trybie technologicznym — w niektórych przypadkach możliwa odbudowa translatora z obszarów NAND bez otwierania dysku. Konkretna rewizja firmware decyduje o tym, czy odbudowa jest możliwa.

Crucial MX500 1TB (Silicon Motion SM2258H). Objaw: BSY state po nagłym wyłączeniu zasilania, dysk niewidoczny w systemie. Degradacja obszarów NAND gdzie zapisany jest firmware to typowa przyczyna tej awarii — nie aktualizacja systemu ani BIOS. SM2258H jest obsługiwany przez tryb technologiczny PC-3000 i MRT, choć wynik zależy od stanu konkretnego egzemplarza.

Samsung 860 EVO 500GB (Samsung MJX — S4LN062). Objaw: dysk pokazuje się jako SATAFIRM po zaniku zasilania podczas zapisu. Kontroler Samsung S4LN062 nie ma wsparcia PC-3000 w trybie technologicznym — każdy taki przypadek diagnozuję indywidualnie. Chip-off nie wchodzi w grę ze względu na szyfrowanie AES-256 w kontrolerze.

WD My Passport 2TB (głowice). Klikanie po upadku, brak wykrycia. Dysk otwierany w komorze ISO 5, ocena stanu zawieszenia HSA i powierzchni plateru. Dobór dawcy wymaga weryfikacji rewizji microjog i preamp.

HGST HTS545050A7E380 500GB (głowice). Klikanie po upadku. Seria HTS to nośnik ze skłonnością do degradacji głowic i powierzchni magnetycznych — pełny odzysk bez wymiany głowic jest w takich przypadkach często niemożliwy. Diagnoza w komorze czystej.

Odzysk po TRIM dla dysków z kontrolerami Phison i Silicon Motion realizuję w trybie technologicznym PC-3000 i MRT. Szansa na odzysk zależy od stopnia zapełnienia dysku w chwili kasowania, nie od czasu który minął. Na podstawie zleceń z okresu 06.2024–05.2026.

### Dlaczego SSD pokazuje 0 MB pojemności w BIOSie?

Translator FTL ulega uszkodzeniu wskutek degradacji komórek NAND. Kontroler traci zdolność mapowania adresów i raportuje 0 MB lub kilka MB. To nie znaczy, że dane przepadły — komórki NAND są w wielu przypadkach fizycznie sprawne. Dla obsługiwanych kontrolerów Phison i Silicon Motion PC-3000 i MRT umożliwiają odbudowę translatora z obszarów NAND. Diagnoza 24-48h pozwala ustalić, czy konkretny egzemplarz jest obsługiwany i w jakiej wersji.

### Co oznacza SATAFIRM S11?

SATAFIRM S11 to nazwa wyświetlana przez dyski z kontrolerem Phison PS3111 po przejściu w tryb serwisowy. BIOS widzi dysk pod tą nazwą z pojemnością 0 MB. Dane na kościach NAND są w wielu przypadkach nienaruszone. Nie da się tego naprawić Recuvą ani TestDiskiem — potrzebne są narzędzia klasy PC-3000 lub MRT. Efekt zależy od kombinacji wersji translatora i firmware w konkretnym egzemplarzu.

### Czy po TRIM da się odzyskać dane z SSD?

W wielu przypadkach tak — zależy od kontrolera i stopnia zapełnienia dysku. TRIM nie kasuje fizycznie danych w kościach NAND, zwraca tylko 0x00 na poziomie logicznego dostępu. Dane pozostają dostępne fizycznie. Im mniej wolnego miejsca było na dysku, tym większa szansa, że garbage collection nie zdążył ich wyzerować. Odbudowa translatora poprzednią wersją FTL możliwa dla obsługiwanych kontrolerów przez PC-3000 i MRT.

### Czy klikający dysk można podłączyć do komputera żeby sprawdzić co się stało?

Nie. Klikanie oznacza w większości przypadków uszkodzenie HSA lub inny problem mechaniczny. Każde żądanie I/O wysłane przez system lub oprogramowanie, przy zdeformowanym ramieniu głowic, może spowodować lub powiększyć uszkodzenia powierzchni plateru. Takie uszkodzenia są trwałe — danych z zarysowanej ścieżki nie da się odczytać. Dysk należy wyłączyć i nie włączać ponownie.

### Ile kosztuje odzysk danych z SSD który nie jest widoczny w BIOSie?

Odbudowa translatora FTL dla SSD SATA kosztuje od 1500 zł brutto, dla NVMe od 1900 zł brutto. Większość przypadków zamyka się w przedziale 2000-3000 zł brutto dla SATA i 2500-4000 zł brutto dla NVMe. Diagnoza jest bezpłatna przy zleceniu odzysku. Opłatę 250 zł brutto pobiera się wyłącznie gdy diagnoza wykaże możliwość odzysku, a klient zdecyduje się nie zlecać dalszych prac. Ceny aktualne na 06.2026, szczegóły: jkrecovery.pl/cennik/.

### Czy można odzyskać dane po zalaniu dysku twardego?

W wielu przypadkach tak, jeśli dysk nie był włączany po zalaniu — ale każdy przypadek wymaga diagnozy. Zależy od czasu od zalania, rodzaju płynu i miejsca gdzie woda wniknęła. Osady mineralne wgryzają się w powierzchnię plateru z upływem czasu. Dysk zalany, który nie był uruchamiany, trafia do komory ISO 5 na ocenę stanu plateru i głowic przed podjęciem jakichkolwiek dalszych kroków.

### Czy brak widoczności NVMe w BIOSie po restarcie to utrata danych?

Nie musi oznaczać utraty danych. Dysk NVMe niewidoczny po restarcie to w wielu przypadkach awaria translatora FTL, nie fizyczna awaria kości NAND. Aktualizacja BIOS płyty głównej nie powoduje utraty widoczności dysku NVMe — przyczyna leży w degradacji komórek NAND gdzie zapisany jest firmware nośnika. Diagnoza PC-3000 i MRT pozwala ocenić stan translatora i szanse na odbudowę.

### Co niszczy dane na dysku SSD nieodwracalnie?

MPTool i podobne narzędzia serwisowe producentów kontrolerów. Wykonują operacje niskopoziomowe na kościach NAND, które nadpisują dane bezpowrotnie — nie ma z tego odwrotu. Drugi scenariusz to nadpisanie bloków przez garbage collection po formacie i TRIM, proporcjonalne do ilości nowej zawartości. Samo podłączenie dysku z 0 MB do komputera i uruchomienie TestDiska czy Recuvy niczego nie nadpisze — kontroler bez działającego translatora nie ma połączenia z NAND.

## Przykłady zleceń z Puławy i okolic

Model	Objaw	Diagnoza PC-3000	Wynik
Crucial MX500 1TB (SM2258H)	BSY state po zaniku zasilania, dysk niewidoczny w systemie i BIOSie	Uszkodzony translator FTL — degradacja obszarów NAND firmware; odbudowa translatora w trybie technologicznym PC-3000	Pełny odzysk danych
WD My Passport 2TB	Klikanie po upadku z biurka, brak wykrycia przez system	Deformacja zawieszenia HSA; otwarcie w komorze ISO 5, wymiana głowic z dopasowanego dawcy, odczyt SA	Odzysk dokumentów i zdjęć — 98% danych
WD Green SATA 240GB (SM2258XT)	Dysk pojawia się i znika w BIOSie, keep BSY state	Uszkodzony translator FTL; tryb technologiczny PC-3000 — odbudowa translatora z obszarów NAND	Pełny odzysk danych

## FAQ — odzysk danych Puławy

### Jak wysłać dysk z Puław do laboratorium?

Pakujesz nośnik w bąbelkową folię lub karton z wypełnieniem, nadajesz przez dowolny paczkomat InPost na adres: TYC41M, ul. Grota Roweckiego, Tychy. Odbiorca: Jan Kobiela, 510 488 555. Czas dostawy z Puław to zazwyczaj jeden dzień roboczy. Diagnoza zaczyna się w ciągu 24h od przyjęcia przesyłki. Nie musisz nic wcześniej wysyłać mailem — wystarczy paczka i kontakt telefoniczny po nadaniu.

### Ile kosztuje odzysk danych z HDD?

Odzysk logiczny — skasowane pliki, utracona partycja, uszkodzony system plików — to od 600 zł brutto. Naprawa strefy serwisowej SA (BSY, dysk niewidoczny bez mechanicznego uszkodzenia) i wymiana głowic HSA to od 1900 zł brutto. Uszkodzenie powierzchni plateru od 3500 zł brutto. Ostateczna kwota wynika z diagnozy i jest podawana przed przystąpieniem do prac. Diagnoza jest bezpłatna przy zleceniu odzysku. Ceny aktualne na 06.2026, szczegóły: jkrecovery.pl/cennik/.

### Dlaczego nie powinienem używać Recuvy na klikającym dysku?

Recuva wysyła żądania odczytu I/O do dysku. Przy zdeformowanym ramieniu głowic HSA każde takie żądanie może spowodować lub powiększyć istniejące zarysowanie powierzchni plateru. Warstwy magnetycznej na zarysowanej ścieżce nie da się odtworzyć — dane z tego obszaru przepadają trwale. Oprogramowanie do odzysku logicznego działa poprawnie tylko na sprawnym mechanicznie nośniku. Na klikającym dysku jedynym właściwym krokiem jest wyłączenie i transport do laboratorium.

### Co to jest Service Area (SA) i dlaczego jej uszkodzenie blokuje dostęp do danych?

Service Area to zestaw modułów firmware zapisanych na wewnętrznych ścieżkach dysku, niewidocznych dla systemu operacyjnego. Zawiera translator LBA, dane kalibracyjne głowic, SMART i inne moduły niezbędne do pracy dysku. Gdy SA jest uszkodzona, dysk obraca się ale nie potrafi się skalibrować i nie raportuje danych do BIOSu. Dane użytkownika na reszcie plateru są nienaruszone. PC-3000 UDMA i Express umożliwiają diagnozę i naprawę uszkodzonych modułów SA bez otwierania dysku.

### Czy można zamrozić dysk żeby go naprawić?

Nie. Zamrażanie dysku twardego to mit z lat 90., który nie ma uzasadnienia w żadnej współczesnej procedurze odzysku danych. Kondensacja wilgoci po wyjęciu z zamrażarki niszczy elektronikę i powierzchnię plateru. Zmiana temperatury powoduje odkształcenia mechaniczne precyzyjnych elementów. Żadne profesjonalne laboratorium nie stosuje tej metody. Jeśli dysk nie startuje z powodu temperatury, to objaw innego problemu wymagającego diagnozy sprzętowej.