Ile kosztuje odzyskiwanie danych i z czego wynika cena?

Najczęściej pytanie o cenę pojawia się w złym momencie: dysk nie jest wykrywany, dane są potrzebne teraz, a każda godzina zwłoki zwiększa ryzyko. Uczciwa odpowiedź brzmi: cena odzysku zależy od mechanizmu awarii, nie od pojemności dysku ani liczby plików. Zanim wyślesz nośnik gdziekolwiek, nie uruchamiaj go ponownie — każde kolejne uruchomienie uszkodzonego dysku zmniejsza szanse na odzysk i może podnieść koszt do wyższego przedziału cenowego.

Od czego zależy cena odzysku danych? Tabela objaw i szansa

Dwa dyski z identycznym objawem — „komputer go nie widzi” — mogą wymagać zupełnie różnego zakresu prac i kosztować kilkukrotnie inaczej w zależności od rzeczywistego mechanizmu awarii.

Sekcję opracował Jan Kobiela, technik odzysku danych, 3. miejsce ACE Lab 2023.

Trzy główne kategorie uszkodzeń — i dlaczego każda kosztuje inaczej

Koszt odzysku wynika bezpośrednio z mechanizmu awarii. Dla klienta najważniejsze jest to, że identyczny objaw zewnętrzny może kryć trzy zupełnie różne problemy — z odmienną ceną, czasem realizacji i wymaganym sprzętem.

Dlaczego wcześniejsze próby naprawy zmieniają cenę?

Stan nośnika po wcześniejszych działaniach to jeden z najczęściej pomijanych czynników cenowych. Gdy użytkownik uruchamia klikający dysk kilka razy próbując odczytać dane, ryzykuje zapiłowaniem na platerach — przypadek, który przy pierwszym uruchomieniu kwalifikowałby się do wymiany głowic za 2000 zł, po kolejnych uruchomieniach może wymagać znacznie bardziej żmudnego odczytu w trybie read-long z wielokrotnym przechodzeniem nad uszkodzonymi sektorami z fizycznym wycięciem głowic nad zniszczonymi powierzchniami i odzyskiem sporo mniejszej ilości danych.

Podobna zasada dotyczy dysków SSD, niewykrywany dysk sam się nie naprawi, grzanie, reballing kontrolera, pamięci NAND pogłębia tylko uszkodzenia ich zawartości. W praktyce laboratoryjnej obserwuję, że serwisy komputerowe, często nie zdając sobie sprawy ze złożoności problemu zakładają, że brak wykrywania nośnika to błąd połączeń między PCB nośnika a kontrolerem bądź nandami. WIelokrotne grzanie powoduje degradację modułów pamięci i utrudnia lub uniemożliwia zbudowanie translatora w celu odzyskania danych.

Czego nie robić po awarii nośnika — lista działań które podnoszą koszt odzysku

• ✗ Nie uruchamiaj klikającego lub głośnego dysku HDD — każdy obrót przy uszkodzonych głowicach zwiększa ryzyko zarysowania plateru
• ✗ Nie instaluj oprogramowania do odzysku (Recuva, DMDE, TestDisk) na tym samym dysku z którego odzyskujesz dane — instalacja nadpisuje sektory
• ✗ Nie formatuj partycji próbując „naprawić” dysk — formatowanie niszczy tablicę alokacji plików
• ✗ Nie zapisuj nowych danych na uszkodzonym nośniku — nadpisane sektory są nieodwracalnie utracone
• ✗ Nie oddawaj dysku do serwisu komputerowego bez specjalizacji w odzysku — otwarcie HDD poza warunkami ISO 5 degraduje powierzchnię plateru
• ✗ Nie próbuj zamrażać dysku — kondensacja wilgoci po wyjęciu z zamrażarki powoduje często nieodwracalne wżery na talerzach oraz powoduje korozję PCB
• ✗ Nie odbudowuj macierzy RAID na chybił trafił — błędna kolejność dysków lub parametry stripe mogą trwale zniszczyć strukturę danych

Cennik orientacyjny odzysku danych — przedziały według typu nośnika i uszkodzenia

Każda wycena jest możliwa dopiero po diagnozie — podane przedziały to wartości orientacyjne dla typowych przypadków. Dwa nośniki z identycznym modelem mogą różnić się ceną kilkukrotnie zależnie od historii użytkowania i stanu po awarii.

Diagnoza jest bezpłatna przy zleceniu odzysku. Bez odzysku = 0 zł za robociznę. Koszt części dawcy (dysk dawca przy wymianie głowic, układy przy chip-offie) jest rozliczany oddzielnie i ustalany po diagnozie. Szczegółowy cennik dla poszczególnych usług znajdziesz na stronie odzysk danych z HDD i odzysk danych z SSD i NVMe.

Jak wygląda procedura odzysku i co dzieje się z dyskiem krok po kroku?

Po dostarczeniu nośnika do laboratorium w Tychach (osobiście lub przez paczkomat InPost TYC41M, ul. Grota Roweckiego) pierwszym krokiem jest podłączenie do PC-3000 UDMA lub PC-3000 Portable w celu odczytu stanu S.M.A.R.T., rejestru błędów i identyfikacji rodziny firmware. To zajmuje zwykle kilka – kilkanaście minut i jest bezpłatne przy zleceniu.

Przy awarii mechanicznej HDD diagnoza obejmuje nasłuchiwanie zachowania silnika i głowic przy krótkiej inicjalizacji. Gdy PC-3000 wykryje sygnaturę uszkodzonej głowicy (brak odpowiedzi konkretnej głowicy lub nieprawidłowy sygnał odczytu), dysk trafia do komory czystej ISO 5 w celu oceny stanu plateru i doboru dysków dawców. Dla macierzy RAID i NAS diagnostyka obejmuje dodatkowo analizę konfiguracji i kolejności dysków — błąd w tym etapie mógłby trwale nadpisać strukturę danych.

Dla dysków SSD i NVMe z kontrolerami Silicon Motion SM2263EN, SM2267XT lub Phison E12/PS5012, E18/PS5018 diagnoza PC-3000 sprawdza stan translatora FTL i dostępność poprzednich wersji mapowania LBA do bloków NAND. W wielu przypadkach możliwe jest odbudowanie translatora — co oznacza, że dane, które system operacyjny uznaje za niedostępne, w rzeczywistości nadal istnieją w komórkach NAND i można je odczytać bez chip-offu. Dla pendrive i kart SD proces opisany jest szczegółowo na stronie odzysk danych z pendrive.

Sekcję opracował Jan Kobiela, technik odzysku danych, 3. miejsce ACE Lab 2023.

Najczęściej zadawane pytania o koszt odzysku danych

Ile kosztuje odzysk danych z dysku HDD?

Odzysk z HDD kosztuje od 300 zł za przypadki logiczne do ponad 3500 zł przy zarysowaniu plateru. Najprostsze przypadki to uszkodzony system plików lub przypadkowe usunięcie danych — nośnik jest sprawny fizycznie, potrzebna jest tylko praca programowa na obrazie sektorowym. Gdy awaria dotyczy głowic odczytujących (Head Stack Assembly), konieczna jest wymiana w komorze czystej ISO 5 z użyciem dysku dawcy. Koszt dawcy zależy od modelu i dostępności — jest rozliczany osobno. Dokładna wycena jest możliwa po diagnozie PC-3000 trwającej 24-48h.

Ile kosztuje odzysk danych z dysku SSD lub NVMe?

Odzysk z SSD kosztuje od 400 zł za uszkodzenie logiczne do 4000 zł i więcej za chip-off. Najczęstszy i najtańszy do naprawienia przypadek to uszkodzony translator FTL po zaniku zasilania — dla dysków z kontrolerami Phison E12, E18 lub Silicon Motion SM2267, SM2267XT w wielu przypadkach możliwy jest odzysk w trybie technologicznym PC-3000 za 1500-2500 zł bez konieczności odlutowywania pamięci NAND. Chip-off jest konieczny wyłącznie gdy kontroler jest fizycznie martwy i nie da się nawiązać z nim komunikacji żadną metodą programową.

Od czego zależy cena odzysku danych?

Cena zależy od trzech czynników: typ nośnika, rodzaj uszkodzenia i stan po wcześniejszych próbach naprawy. Typ nośnika określa możliwe procedury (HDD ma mechanikę i SA, SSD ma kontroler i FTL, pendrive ma chip-off). Rodzaj uszkodzenia decyduje o tym czy potrzebna jest komora czysta, części zamienne i ile czasu zajmuje praca. Stan po wcześniejszych próbach to najczęściej pomijany czynnik — dysk uruchamiany kilkukrotnie po awarii głowic może przejść z kategorii 2000 zł do kategorii 3500 zł. Żadna rzetelna oferta nie podaje stałej ceny bez diagnozy.

Ile trwa diagnoza i odzysk danych?

Diagnoza PC-3000 trwa 24-48h od dostarczenia nośnika do laboratorium. Czas odzysku zależy od zakresu prac: przypadki logiczne zamykają się zwykle w 2-5 dniach roboczych, naprawa strefy serwisowej SA w HDD Seagate zajmuje 3-7 dni, wymiana głowic w komorze czystej ISO 5 to 5-10 dni. Termin jest podawany indywidualnie po diagnozie. Zlecenia pilne są realizowane w procedurze EXPRESS — to osobna, dodatkowo płatna procedura; termin i koszt ustalany telefonicznie: 510 488 555.

Czy diagnoza jest płatna?

Diagnoza jest bezpłatna przy zleceniu odzysku. Obejmuje podłączenie do PC-3000, odczyt S.M.A.R.T., identyfikację rodziny firmware i wstępną ocenę stanu nośnika. Na podstawie diagnozy otrzymujesz pisemny raport z typem uszkodzenia, proponowanym zakresem prac i wyceną. Jeśli zdecydujesz się nie kontynuować, płacisz 0 zł. Koszt wstępnej diagnozy nie jest doliczany do faktury końcowej.

Co to jest translator FTL i dlaczego jego awaria wpływa na cenę?

Translator FTL (Flash Translation Layer) mapuje logiczne adresy LBA widoczne dla systemu operacyjnego na fizyczne bloki komórek NAND w dysku SSD. Gdy translator ulega uszkodzeniu — najczęściej po zaniku zasilania w trakcie zapisu lub aktualizacji firmware — system operacyjny nie widzi dysku lub widzi go z zerową pojemnością, choć komórki NAND są często fizycznie nienaruszone. Dla dysków z kontrolerami Phison lub Silicon Motion PC-3000 w trybie technologicznym w wielu przypadkach może odczytać poprzednią wersję translatora z pamięci wewnętrznej kontrolera. To oznacza że dane istnieją i można je odtworzyć bez droższego chip-offu — pod warunkiem że dysk nie był wielokrotnie uruchamiany po awarii.

Czy zamrażanie dysku pomaga odzyskać dane?

Nie — zamrażanie dysku twardego to mit, który w praktyce laboratoryjnej nie ma żadnego zastosowania i może zniszczyć szanse na odzysk. Teoria o zamrażaniu pochodzi z wczesnych lat 90., gdy dyski miały inne mechanizmy i inne rodzaje awarii. Dziś, gdy dysk wyjęty z zamrażarki wraca do temperatury pokojowej, wilgoć z powietrza kondensuje się na powierzchni plateru i głowicach. To powoduje korozję i może trwale zniszczyć powierzchnię magnetyczną. Jedyna właściwa reakcja na awarię to zaprzestanie uruchamiania dysku i dostarczenie go do laboratorium.

Dlaczego oprogramowanie do odzysku (Recuva, DMDE) może zaszkodzić uszkodzonemu dyskowi?

Recuva, DMDE i podobne programy wymuszają sekwencyjny odczyt każdego sektora dysku — przy uszkodzonych głowicach lub niestabilnej elektronice to bezpośrednie zagrożenie dla nośnika. Głowice dysku HDD latają 3-5 nm nad powierzchnią plateru. Przy nawet częściowym uszkodzeniu HSA oprogramowanie, które wymusza wielokrotne przesuwanie głowic po całym platery, zwiększa ryzyko head crash. Przy awarii firmware lub kontrolera SSD samo uruchomienie systemu operacyjnego może wywołać operacje zapisu (indeksowanie NTFS, CHKDSK, Prefetch), które nadpisują dane lub zaburzają translator FTL. Oprogramowanie ma sens wyłącznie na sprawnym fizycznie nośniku z czystym uszkodzeniem logicznym bez jakichkolwiek objawów mechanicznych.

Jak spakować dysk do wysyłki paczkomatem InPost?

Dysk musi być zabezpieczony przed wstrząsami i ładunkami elektrostatycznymi — nie wystarczy koperta bąbelkowa. Najlepsza metoda to folia antystatyczna (lub torebka antystatyczna) bezpośrednio na dysk, potem warstwa folii bąbelkowej minimum 3 cm z każdej strony, następnie sztywne pudełko kartonowe. Nie używaj styropianu bez warstwy antystatycznej — styropian generuje ładunki elektrostatyczne niebezpieczne dla elektroniki PCB. Paczkomat docelowy: InPost TYC41M, ul. Grota Roweckiego 42, Tychy. Nadanie do 15:00 oznacza dostawę przed południem następnego dnia roboczego i diagnozę startującą tego samego dnia.

Jan Kobiela Specjalista odzysku danych · Laboratorium JKRecovery, Tychy
3. miejsce na świecie — ACE Lab Greatest Data Recovery Case Contest 2023
Sprzęt: PC-3000 UDMA/Express/Portable, PC-3000 Flash, MRT, VNR, Flash Extractor

→ Oficjalne wyniki ACE Lab 2023