Najważniejsze informacje o odzysku danych

Odzyskuję dane z dysków HDD, SSD SATA, NVMe M.2, RAID, NAS, pendrive i kart pamięci SD/microSD. Diagnoza trwa 24-48h i jest bezpłatna przy zleceniu odzysku. Prace otwarte (wymiana głowic HSA) wykonuję w komorze czystej klasy ISO 5. Zasada rozliczenia jest prosta: bez odzysku danych — 0 zł za robociznę. Ewentualny koszt dawcy (dysk o tej samej rewizji głowic) rozliczany jest oddzielnie. Usługa ekspresowa EXPRESS dostępna za dodatkową opłatą — szczegóły telefonicznie: 510 488 555.

Mechanizmy awarii HDD — kiedy dane są do odratowania, a kiedy nie

Awaria głowic odczytujących — head crash i head stiction

Głowice unoszą się nad powierzchnią plateru w odległości około 3-5 nm. Upadek dysku może zdeformować zawieszenie głowic (HSA) lub spowodować bezpośrednie zetknięcie z platerem.

Head stiction to sytuacja, gdy głowice osiadają na platterach zamiast zaparkować na parking ramp. Może nastąpić przy wyłączonym dysku lub gdy dysk upadnie podczas pracy — wtedy plattery hamują się na głowicach. Silnik nie może uruchomić obrotu. Dysk wydaje dźwięk pikania, nie kliknięć. Taki dysk otwieramy wyłącznie w komorze czystej klasy ISO 5 — nie ma diagnozowania stanu głowic przez oprogramowanie przed otwarciem.

Head crash to zarysowanie powierzchni plateru przy obracającym się silniku. Ślad scratcha oznacza trwałe zniszczenie warstwy magnetycznej na całej zarysowanej powierzchni. W niektórych dyskach możliwe jest ograniczenie zakresu pracy głowic przez fizyczną modyfikację i odczytanie danych z nienaruszonej części plateru. Przy zdeformowanej głowicy każde żądanie I/O może spowodować lub powiększać już istniejący zapił. Każdy przypadek wymaga diagnozy przed jakimkolwiek działaniem.

Po wymianie HSA (Head Stack Assembly) odczytuję Service Area, zabezpieczam aktualną wersję i w razie potrzeby naprawiam uszkodzone moduły. Dopasowanie dawcy wymaga zgodności rewizji microjog oraz preamp — nie każdy dysk o tym samym modelu nadaje się jako dawca.

Awaria strefy serwisowej SA — firmware i translator LBA

Service Area (SA) to wewnętrzne ścieżki dysku zawierające moduły firmware: translator LBA, SMART, kalibracja głowic i inne. Uszkodzenie SA sprawia, że dysk kręci się, BIOS go nie widzi lub widzi jako 0 LBA (stan BSY/BUSY).

Seagate: typowe uszkodzone moduły SA to translator i SMART. W dyskach SMR dochodzi uszkodzony moduł MCMT. Diagnoza i naprawa przez PC-3000 UDMA bez otwierania dysku. Część dysków Seagate ma jednak uszkodzone głowice lub head stiction — sama awaria SA to nie jedyna przyczyna niewidoczności w BIOSie.

WD: częste problemy to uszkodzone SA, slow responding (wolno reagujący nośnik) oraz uszkodzona pojedyncza głowica lub cały zestaw HSA. Przy uszkodzeniu pojedynczej głowicy odzysk jest często częściowy lub pełny, jeśli stan powierzchni magnetycznych na to pozwala. Awaria ROM zdarza się bardzo rzadko — głównie po przepięciach. Gdy ROM jest uszkodzony, dysk nie może się skalibrować i nie uzyskuje dostępu do SA. Przepisanie ROM wykonuję programatorami SVOD lub Revelprog.

Toshiba/Hitachi: awarie translatora SA diagnozuje PC-3000 Express. Seria Toshiba MQ04 (SMR) trafia często z uszkodzonymi głowicami po upadkach. Stare nośniki Hitachi (HTS, HDS) mają tendencję do degradacji głowic i powierzchni — w wielu przypadkach nie ma możliwości pełnego odzysku bez wymiany głowic.

Awaria translatora FTL w SSD i NVMe

FTL (Flash Translation Layer) mapuje adresy logiczne LBA na fizyczne bloki NAND. Gdy firmware zapisany w obszarach NAND ulega degradacji, translator przestaje działać. Dysk jest niewidoczny w BIOSie lub pokazuje 0 MB, mimo że komórki NAND pozostają fizycznie sprawne.

Tryb technologiczny PC-3000 i MRT umożliwia w niektórych przypadkach odbudowę translatora z obszarów NAND. Dotyczy to m.in. kontrolerów Phison (E7, E8, E12, E13T, E16, E18, E19T, E21, E21T, E25, E26) i Silicon Motion (SM2258, SM2258H, SM2258XT, SM2259XT, SM2260, SM2263, SM2263EN, SM2263XT, SM2267, SM2267XT) oraz wielu innych. Dużo zależy od konkretnej kombinacji wersji translatora, firmware i typu NAND — dysk identyczny modelowo może być obsługiwany w jednej rewizji a nie w innej.

Dyski Samsung (860 EVO z kontrolerem S4LN062, 980 PRO z S4LV003) nie mają wsparcia trybu technologicznego PC-3000 — ich diagnostyka i ewentualny odzysk wymagają innego podejścia, ustalanego indywidualnie. Nie należy ich łączyć z narzędziami serwisowymi producenta (MPTool i podobne) — takie narzędzia niszczą dane bezpowrotnie.

Przypadkowe formatowanie i usunięta partycja — co dzieje się z danymi

Formatowanie usuwa tablicę plików i strukturę systemu plików, ale dane na sektorach pozostają fizycznie do momentu nadpisania. Utracona partycja oznacza brak wpisu w tablicy partycji (MBR lub GPT) — dane pod nią leżą niezmienione, dopóki coś ich nie nadpisze.

Dwa zachowania, które zmniejszają szansę odzysku: uruchamianie systemu operacyjnego z tego samego dysku (system zapisuje pliki tymczasowe, logi, indeksy) oraz instalacja oprogramowania do odzysku na tym samym nośniku co utracone dane. W przypadku SSD dochodzi garbage collection — po sygnale TRIM system oznacza bloki jako dostępne do nadpisania i z czasem je zeruje. Im dysk był pełniejszy, tym więcej danych przetrwa ten proces.

PC-3000 UDMA pozwala ocenić stan struktury systemu plików i tablicy partycji przed jakimkolwiek zapisem na nośniku. Diagnoza nie modyfikuje danych na dysku.

Kiedy samodzielne próby odzysku niszczą nośnik

Trzy scenariusze, po których odzysk staje się trudniejszy lub niemożliwy:

Klikający HDD i uruchomiony Recuva. Każde żądanie I/O wysłane przez oprogramowanie do odzysku logicznego, jeśli wystąpi przy zdeformowanym ramieniu głowic w wyniku upadku, może spowodować nieodwracalne uszkodzenia powierzchni magnetycznej. Klikający dysk wyłącz natychmiast.

SSD niewidoczny w BIOSie i uruchomiony TestDisk. Gdy dysk ma 0 MB lub nie jest widoczny, kontroler nie ma połączenia z NAND — żadne oprogramowanie nic nie nadpisze. Natomiast użycie narzędzi serwisowych producenta (MPTool i podobne) niszczy dane bezpowrotnie i jest nieodwracalne.

Formatowanie SSD z TRIM. Po formacie garbage collection oznacza bloki NAND jako dostępne do nadpisania i z czasem zeruje ich zawartość. Możliwość odzysku zależy od stopnia zapełnienia dysku, nie od czasu który minął.

Wyłącz nośnik, nie uruchamiaj żadnego oprogramowania, wyślij do laboratorium.

Jakim sprzętem odzykuję dane

Co zrobić gdy dysk nie jest wykrywany przez BIOS

Trzy najczęstsze przyczyny braku wykrycia: uszkodzony translator FTL (SSD/NVMe — dysk niewidoczny mimo sprawnych komórek NAND), awaria modułów SA (HDD — dysk kręci się, BIOS widzi 0 LBA lub nie widzi nic), uszkodzona elektronika PCB (HDD — po przepięciu, zapach spalenizny, całkowity brak reakcji). Każda z tych sytuacji wymaga innego podejścia diagnostycznego.

Co zrobić natychmiast: wyłącz komputer, odłącz nośnik, nie podłączaj ponownie bez kontaktu z laboratorium. Nie instaluj żadnego oprogramowania do odzysku. Wyślij nośnik przez InPost na paczkomat TYC41M lub zadzwoń: 510 488 555. Diagnoza 24-48h od odbioru.

Obsługiwane dzielnice i klienci biznesowi z Oleśnicy